شرایط و موانع قانونی ابطال قراردادهای صوری
مرضیه توانگر
قراردادهای صوری، ابزاری قانونی در ظاهر، اما باطلی در باطن هستند که با هدف فریب دیگران تنظیم میشوند. در این مقاله به بررسی شرایط ابطال این نوع قراردادها و موانعی که ممکن است در این مسیر وجود داشته باشد، میپردازیم.
مفهوم قرارداد صوری چیست؟
به معاملهای گفته میشود که طرفین آن، قصد و نیت واقعی برای ایجاد آثار حقوقی آن را ندارند. در واقع، هدف آنها نه انتقال مالکیت، بلکه پنهان کردن یک وضعیت مالی یا حقوقی از دید دیگران است. برای مثال، یک بدهکار ممکن است برای فرار از پرداخت دیون خود، اموالش را به نام یکی از نزدیکانش منتقل کند. این اقدام، یک معامله صوری است. تشخیص قرارداد صوری از یک معامله واقعی، تنها از طریق بررسی قصد طرفین امکانپذیر است.شرایط اساسی برای ابطال قرارداد صوری
برای اینکه یک قرارداد به عنوان صوری شناخته و ابطال شود، باید دو شرط اصلی زیر وجود داشته باشد:- این مهمترین رکن است. طرفین قرارداد قصد ندارند که مالکیت کالا یا ملک منتقل شود. برای مثال، در قرارداد صوری فروش یک خانه، نه فروشنده قصد فروش دارد و نه خریدار قصد خرید.
- مدعی ابطال قرارداد (معمولاً طلبکاران) باید با ارائه ، صوری بودن آن را اثبات کند. این شواهد میتواند شامل موارد زیر باشد:
- اگر وجهی رد و بدل نشده باشد یا مبلغ پرداختی بسیار ناچیز باشد.
- با وجود عقد قرارداد، فروشنده همچنان در ملک یا مال تصرف داشته و از آن استفاده کند.
- وجود رابطه سببی یا نسبی بین طرفین قرارداد (مانند رابطه پدر و فرزندی یا همسران).
- انتقال اموال بلافاصله پس از ایجاد بدهیهای کلان.
موانع قانونی در مسیر ابطال قرارداد صوری
هرچند اثبات صوری بودن قرارداد ممکن است، اما در برخی شرایط، ابطال آن با موانعی روبرو میشود:- اگر مدعی نتواند دلایل کافی برای اثبات صوری بودن قرارداد ارائه دهد، دادگاه دعوای او را رد خواهد کرد.
- این یکی از مهمترین موانع است. اگر مالی که به صورت صوری منتقل شده، توسط فردی که آن را به صورت صوری به نام خود کرده است به شخص ثالثی فروخته شود که از صوری بودن قرارداد اطلاعی ندارد (اصطلاحاً دارد)، ابطال قرارداد نسبت به آن شخص سوم ممکن نیست. در این شرایط، تنها میتوان از فروشنده اصلی، مطالبه کرد.
- گاهی اوقات قراردادهای صوری با سایر قراردادها مانند هبه یا معامله فضولی اشتباه گرفته میشوند. برای مثال، همانطور که در اشاره کردیم، تفاوت اصلی قرارداد صوری با معامله فضولی در این است که در قرارداد صوری اما در معامله فضولی، فردی بدون اجازه مالک، معامله را انجام داده است.
مقایسه قرارداد صوری با معامله فضولی
برای درک بهتر تفاوت قرارداد صوری و معامله فضولی که اغلب با هم اشتباه گرفته میشوند، به جدول زیر توجه کنید:| ویژگی | قرارداد صوری | معامله فضولی |
| طرفین قصد معامله ندارند. | فرد معاملهکننده (فضول) قصد معامله دارد، اما بدون اجازه مالک. | |
| مالکیت واقعی منتقل نمیشود. | مالکیت واقعی منتقل میشود، اما قرارداد غیرنافذ است و قابل تنفیذ یا ابطال توسط مالک است. | |
| فریب دادن دیگران. | انجام یک معامله بدون اجازه قانونی. | |
| باطل است. | با تنفیذ مالک صحیح و با رد او باطل میشود. |
نظرات حقوقی (۰)
هیچ نظری ثبت نشده است. اولین نظر حقوقی را شما ثبت کنید! 💬