نحوه نوشتن چک ضمانت؛ آموزش قانونی و نکات حیاتی پر کردن چک (صیادی)
مرضیه توانگر
در حال بارگذاری ویدیو...
خلاصه سریع:
- حتماً در متن چک عبارت «بابت ضمانت ...» و شماره قرارداد مربوطه را قید کنید تا ماهیت تضمینی آن مشخص شود.
- در چکهای صیادی (بنفش)، انتقال فقط از طریق سامانه است؛ بنابراین از ثبت انتقال چک در سامانه به نفع شخص ثالث خودداری کنید.
- تاریخ سررسید در سامانه صیاد اجباری است؛ معمولاً تاریخ پایان قرارداد درج میشود و تاریخ روی برگه چک باید دقیقاً با سامانه مطابقت داشته باشد.
- شماره چک را دقیقاً در قرارداد اصلی (اجاره، کار، معامله) بنویسید تا ارتباط چک و قرارداد اثبات شود.
- از چک کپی بگیرید و از گیرنده چک رسید دریافت کنید.
۱. اصول طلایی و نحوه پر کردن متن چک ضمانت
اولین سنگ بنای امنیت شما، نحوه پر کردن فیزیکی یا ثبت سیستمی چک است. توجه داشته باشید که چک ضمانت همچنان یک سند لازمالاجراست، اما رعایت نکات زیر دفاع شما را در مراجع قضایی تسهیل میکند:الف) تصریح به عبارت «بابت...»
مهمترین نکته در نحوه نوشتن چک ضمانت، مشخص کردن علت صدور است. در قسمت «در وجه» یا در توضیحات چک، حتماً بنویسید:«در وجه [نام گیرنده] بابت ضمانت حسن انجام کار / تخلیه ملک / انجام تعهدات قرارداد شماره ...»نکته حقوقی بسیار مهم: نوشتن عبارت «بابت ضمانت» مانع از برگشت خوردن چک یا صدور اجراییه توسط دارنده نمیشود (زیرا چک سند تجریدی است). اما این قید به شما کمک میکند تا در صورت اقدام دارنده، با طرح دعوای «ابطال اجراییه» یا «اثبات عدم استحقاق دارنده»، بار اثبات تخلف را به چالش بکشید و از وصف کیفری چک (زندان) تا حد زیادی در امان بمانید.
ب) عدم ثبت انتقال در سامانه صیاد
در چکهای صیادی جدید (بنفش)، مفهوم خط زدن «حوالهکرد» به شکل سنتی کاربرد ندارد، زیرا انتقال فیزیکی ممنوع است و انتقال فقط از طریق سامانه صیاد انجام میشود. برای جلوگیری از دستبهدست شدن چک ضمانت، در سامانه صیاد به هیچ وجه چک را به نفر بعدی انتقال ندهید و صرفاً آن را در وجه ذینفع اولیه ثبت کنید. در چکهای قدیمی، همچنان خط زدن عبارت حوالهکرد و نوشتن «غیر قابل انتقال به شخص ثالث» توصیه میشود. برای آشنایی بیشتر با خطرات انتقال چک، پیشنهاد میکنم مقاله صفر تا صد پشتنویسی و انتقال چک در قانون جدید را مطالعه کنید.۲. اتصال حقوقی چک به قرارداد؛ سپر دفاعی شما
بسیاری از افراد چک را صحیح مینویسند اما فراموش میکنند آن را به قرارداد اصلی متصل کنند. این بزرگترین اشتباه است! اگر ارتباط چک با قرارداد مشخص نباشد، دارنده میتواند چک را به عنوان یک بدهی مستقل مطالبه کند و شما باید مسیری طولانی برای اثبات تضمینی بودن آن طی کنید. راهکار عملی چیست؟- در قرارداد بنویسید: در متن قرارداد (کار، اجاره یا خرید)، بندی اضافه کنید: «یک فقره چک صیادی به شماره [...] به مبلغ [...] ریال بابت ضمانت [...] نزد طرف دوم قرارداد به امانت سپرده شد که پس از پایان قرارداد و احراز عدم تخلف، باید عیناً مسترد گردد.»
- در چک بنویسید: روی چک یا در قسمت توضیحات سامانه صیاد بنویسید: «بابت ضمانت قرارداد مورخ ... فیمابین».
۳. چالش تاریخ در چک ضمانت؛ الزامات سامانه صیاد
برخلاف گذشته که چکهای ضمانت اغلب بدون تاریخ صادر میشدند، در قانون جدید صدور چک (چکهای صیادی)، ثبت تاریخ سررسید در سامانه الزامی است و بدون آن ثبت نهایی انجام نمیشود. بهترین روش درج تاریخ در چک ضمانت:- تطابق تاریخ: تاریخی که در سامانه صیاد ثبت میکنید باید دقیقاً با تاریخ درج شده روی لاشه چک یکی باشد تا مغایرتی پیش نیاید.
- انتخاب زمان مناسب: معمولاً تاریخ پایان قرارداد (مثلاً پایان مدت اجاره یا اتمام پروژه) به عنوان تاریخ سررسید چک ضمانت درج میشود.
۴. جدول مقایسه: چک ضمانت ایمن در برابر چک خطرناک
برای اینکه در یک نگاه متوجه شوید چک شما چه وضعیتی دارد، به جدول زیر دقت کنید:| ویژگی | چک ضمانت ایمن (استاندارد) | چک ضمانت خطرناک (اشتباه) |
|---|---|---|
| شرح چک | نوشته شده: «بابت ضمانت قرارداد شماره...» | نوشته شده: «بابت بدهی» یا خالی گذاشته شده |
| نام گیرنده | ثبت سیستمی فقط در وجه طرف قرارداد | ثبت نشده یا انتقال یافته به غیر |
| مبلغ | دقیقاً معادل مبلغ توافق شده در قرارداد | مبلغ بیشتر از ارزش تعهد |
| ثبت در قرارداد | شماره سریال چک در قرارداد ذکر شده | هیچ اشارهای به چک در قرارداد نشده |
| رسید | دارای رسید کتبی با ذکر مشخصات چک | بدون رسید تحویل داده شده |
۵. ثبت چک ضمانت در سامانه صیاد
طبق قانون جدید، چک صیادی بدون ثبت در سامانه، فاقد اعتبار به عنوان سند تجاری است (یعنی امکان صدور اجراییه مستقیم را ندارد و فقط یک سند عادی مدنی محسوب میشود). برای ثبت صحیح چک ضمانت:- وارد سامانه صیاد (موبایل بانک یا اپلیکیشنهای معتبر) شوید.
- اطلاعات چک (مبلغ، تاریخ و گیرنده) را وارد کنید.
- در فیلد «بابت» یا «شرح»، حتماً عبارت «بابت ضمانت قرارداد...» را تایپ یا انتخاب کنید.
- عملیات ثبت را نهایی کنید.
نتیجهگیری و گامهای عملی بعدی
نوشتن چک ضمانت اگر با رعایت اصول قانونی باشد، ریسک سوءاستفاده را کاهش میدهد اما آن را به صفر نمیرساند. هدف از این نوع نگارش، تسهیل دفاع شما در دادگاه در صورت بروز اختلاف است. آنچه باید انجام دهید:- قبل از نوشتن چک، متن قرارداد اصلی را بازبینی کنید و شماره چک را در آن بگنجانید.
- حتماً عبارت «بابت ضمانت» را روی چک و در بخش شرح سامانه صیاد قید کنید.
- اگر چک شما برگشت خورد، بلافاصله با استناد به قرارداد و قید ضمانت، دادخواست ابطال اجراییه یا استرداد لاشه چک را مطرح کنید. (برای مراحل بعدی میتوانید راهنمای جامع وصول چک برگشتی را مطالعه کنید).
نظرات حقوقی (۰)
هیچ نظری ثبت نشده است. اولین نظر حقوقی را شما ثبت کنید! 💬