قوانین نصب دوربین مداربسته در مشاعات ساختمان؛ جرم است یا قانونی؟
خلاصه سریع و کاربردی:
- نصب دوربین در مشاعات (راه پله، پارکینگ، حیاط) نیازمند تصویب اکثریت اعضای مجمع عمومی ساختمان است.
- نصب هرگونه دوربین مخفی یا شنود صدا در مشاعات جرم کیفری محسوب میشود و مجازات حبس دارد.
- زاویه دید دوربین نباید به هیچ وجه داخل حریم خصوصی واحدها (مانند درب ورودی باز یا پنجره همسایه) را پوشش دهد.
- نصب تابلوهای هشداردهنده «این مکان مجهز به دوربین مداربسته است» در محل الزامی قانونی است.
- مدیر ساختمان حق ندارد بدون دلیل موجه و دستور قضایی، فیلمها را در اختیار اشخاص ثالث یا همسایگان قرار دهد.
امنیت ساختمان یا حریم خصوصی همسایگان؟ این یکی از بزرگترین چالشهای زندگی آپارتماننشینی در ایران است. تصور کنید همسایهای برای امنیت خود، دوربینی نصب کرده که دقیقاً رفت و آمد شما را رصد میکند؛ یا مدیر ساختمانی که بدون اطلاع قبلی، تمام مشاعات را زیر نظر گرفته است. بر اساس ماده ۴۱ قانون تملک آپارتمانها و اصول قانون اساسی، ایجاد امنیت نباید به قیمت نقض حریم خصوصی دیگران تمام شود.
در رویه قضایی غالب دادگاههای کیفری ایران، مرز باریکی بین «اقدام امنیتی» و «جرم مزاحمت یا نقض حریم خصوصی» وجود دارد. اگر بدون رعایت تشریفات قانونی اقدام به نصب دوربین کنید، ممکن است به جای دزد، خودتان پایتان به دادسرا باز شود. در این مقاله، به عنوان وکیل دادگستری، تمام زوایای پنهان و مراحل قانونی نصب دوربین را بررسی میکنیم تا هم امنیتتان حفظ شود و هم از شکایتهای احتمالی در امان بمانید.
شرایط قانونی نصب دوربین در مشاعات (پارکینگ، راه پله و آسانسور)
برخلاف تصور عموم، مدیر ساختمان یا یکی از ساکنین نمیتواند به تنهایی و خودسرانه تصمیم به نصب دوربین بگیرد. مشاعات ساختمان متعلق به همه مالکین است و تصمیمگیری درباره آن تابع قواعد خاصی است. بر اساس قوانین جاری، وضعیتهای مختلف به شرح زیر است:
| محل نصب دوربین | شرط قانونی اصلی | وضعیت حقوقی |
|---|---|---|
| داخل واحد آپارتمان | رضایت مالک واحد | کاملاً قانونی (به شرط عدم تصویربرداری از بیرون) |
| مشاعات (راه پله، لابی، پارکینگ) | تایید اکثریت مجمع عمومی ساختمان | قانونی (با رعایت حریم خصوصی واحدها) |
| جلوی درب ورودی واحد خاص | رضایت همسایگان روبرو + عدم دید به داخل سایر واحدها | مشروط (حساسیت بالا در رویه قضایی) |
| داخل آسانسور | تصویب هیئت مدیره + نصب برچسب هشدار | قانونی و معمول |
| دوربین مخفی در هر مکان | فقط با مجوز خاص مراجع امنیتی/قضایی | جرم و غیرقانونی |
اگر اکثریت مالکین (بر اساس متراژ بنا طبق قانون تملک آپارتمانها) با نصب دوربین موافقت کنند، نظر آنها بر اقلیت مخالف تحمیل میشود و همه ملزم به پرداخت هزینهها هستند. اما اگر این نصب مانع استفاده مشاعی دیگران شود یا مستقیماً به حریم خصوصی آنها تجاوز کند (مثلاً دوربین دقیقاً روی درب ورودی واحد مخالف زوم باشد)، حتی با رای اکثریت هم غیرقانونی است.
۴ الزام حیاتی که عدم رعایت آنها جرم محسوب میشود
حتی اگر تمام همسایگان راضی باشند، عدم رعایت نکات فنی و حقوقی زیر میتواند شما را در معرض اتهام کیفری قرار دهد. در مشاوره با موکلینم که درگیر پروندههای کیفری شدهاند، اغلب غفلت از همین موارد ساده باعث محکومیت شده است:
۱. نصب تابلوی هشدار دهنده
نصب تابلوهایی با مضمون «این مکان مجهز به دوربین مداربسته است» در ورودی ساختمان و نقاطی که دوربین نصب شده، الزامی است. تصویربرداری از افراد بدون اطلاع آنها، مصداق نقض حریم خصوصی است. وجود تابلو، عنصر «پنهانی بودن» را از بین میبرد و بار حقوقی را از دوش مدیر ساختمان برمیدارد.
۲. ممنوعیت مطلق دوربین مخفی و شنود
نصب دوربین در اشیاء (مانند سنسور دود، ساعت دیواری) یا استفاده از دوربینهای بسیار کوچک که دیده نمیشوند، بدون مجوز کتبی دادستان جرم است. همچنین ضبط صدا توسط دوربینهای مداربسته در مشاعات، مصداق جرم شنود غیرمجاز (موضوع قانون جرایم رایانهای) بوده و مجازاتهای سنگینی دارد.
۳. زاویه دید استاندارد
دوربین باید عمومی باشد؛ یعنی تردد کلی را ضبط کند. تنظیم زاویه دید به نحوی که داخل خانه همسایگان (هنگامی که درب را باز میکنند) یا بالکن خصوصی آنها دیده شود، ممنوع است. اگر همسایهای شکایت کند که دوربین شما به اتاق خواب یا پذیرایی او دید دارد، کارشناس رسمی دادگستری اعزام شده و در صورت تایید، دستور جمعآوری دوربین صادر میشود.
۴. سوءاستفاده از تصاویر ضبط شده
فیلمهای ضبط شده امانت هستند. انتشار فیلم دعوای همسایگان در گروههای واتساپی، اینستاگرام یا نشان دادن آن به افراد غیرمسئول، طبق ماده ۷۴۵ قانون مجازات اسلامی (جرایم رایانهای) جرم است. برای اطلاعات بیشتر در مورد عواقب انتشار فیلم، پیشنهاد میکنم مقاله مجازات انتشار تصاویر خصوصی در شبکه های اجتماعی را حتماً مطالعه کنید.
آیا یک همسایه میتواند به تنهایی جلوی درب خود دوربین نصب کند؟
این یکی از پرتکرارترین سوالات در جلسات مشاوره است. فرض کنید همسایهای کفشهایش دزدیده میشود و میخواهد فقط جلوی درب واحد خودش دوربین بگذارد. آیا اجازه دارد؟
پاسخ کوتاه: بله، اما با شرایط بسیار سختگیرانه.
از آنجا که فضای بیرون درب آپارتمان جزو مشاعات است، اصل بر این است که نیاز به اجازه مجمع عمومی دارد. اما در رویه قضایی فعلی، اگر شخصی دوربین را طوری نصب کند که:
- فقط و فقط چارچوب درب خودش را بگیرد.
- به درب همسایه روبرو یا کناری هیچ دیدی نداشته باشد.
- سیمکشی باعث تخریب مشاعات نشود.
معمولاً قضات با اصل «تزاحم حقوق» و حق حفاظت از اموال، با آن برخورد مسامحهآمیزی دارند. اما اگر همسایه روبرویی مدعی شود که هنگام باز شدن درب، داخل خانهاش دیده میشود، حق با همسایه شاکی است.
اگر با همسایهای مواجه هستید که قوانین را زیر پا میگذارد، بد نیست نگاهی به مقاله چگونه با تخلفات ساختمانی همسایه برخورد کنیم؟ راهنمای حقوقی بیندازید تا مسیر قانونی اعتراض را یاد بگیرید.
مسئولیت مدیر ساختمان در قبال دوربینها
مدیر ساختمان مسئول حفظ و نگهداری سیستم و البته حفظ محرمانگی اطلاعات است. اگر فیلمی از دوربینها به بیرون درز کند و آبروی یکی از ساکنین برود، مدیر ساختمان مسئولیت کیفری و مدنی خواهد داشت. مدیر باید دستگاه DVR (ضبط کننده) را در محلی امن و قفل شده (مثلاً اتاق سرایداری یا اتاق مدیر) نگه دارد و رمز عبور را در اختیار سایرین قرار ندهد.
همچنین در صورت بروز حادثه در مشاعات (مثل سرقت یا دعوا)، مدیر موظف است همکاری لازم را با پلیس و مقام قضایی داشته باشد. برای آگاهی از حدود وظایف مدیران، مقاله مسئولیت مدیر ساختمان: حوادث مشاعات، قانون و پیشگیری راهنمای بسیار دقیقی برای شماست.
نتیجهگیری و گامهای عملی بعدی
نصب دوربین مداربسته شمشیر دو لبه است؛ هم امنیت میآورد و هم میتواند ابزار جرم باشد. برای اینکه اقدامتان ۱۰۰٪ قانونی باشد، این ۳ قدم را بردارید:
- گام اول: موضوع را در مجمع عمومی ساختمان مطرح و صورتجلسهای با امضای اکثریت مالکین تنظیم کنید. (حتی محلهای نصب را دقیق بنویسید).
- گام دوم: حتماً از نصاب ماهر بخواهید زاویه دوربینها را طوری تنظیم کند که کوچکترین دیدی به حریم خصوصی (داخل واحدها) نداشته باشد و این مورد را در فاکتور قید کند.
- گام سوم: تابلوهای هشدار دهنده را بلافاصله نصب کنید و رمز دستگاه ضبط را فقط در اختیار مدیر قرار دهید.
سوالات متداول
۱. آیا برای بازبینی فیلم دوربینها نیاز به حکم قاضی است؟
برای بازبینی عادی توسط مدیر جهت امور ساختمان، خیر. اما اگر جرمی رخ داده باشد و یکی از ساکنین درخواست بازبینی فیلم برای شکایت از همسایه دیگر یا شخص ثالث را داشته باشد، مدیر میتواند همکاری کند؛ اما برای دریافت کپی فیلم جهت ارائه به دادگاه، بهتر است دستور قضایی (تامین دلیل) وجود داشته باشد.
۲. اگر یکی از همسایهها با نصب دوربین در پارکینگ مخالفت کند، تکلیف چیست؟
اگر اکثریت مالکین (بر اساس قانون تملک آپارتمانها) تصویب کرده باشند، مخالفت یک یا چند نفر تاثیری ندارد و آنها نیز باید سهم هزینه خود را پرداخت کنند. پارکینگ جزو مشاعات است و تابع نظر اکثریت است.
۳. آیا مستاجر میتواند بدون اجازه مالک دوربین نصب کند؟
خیر. مستاجر برای هرگونه دخل و تصرف در مشاعات یا نصب تجهیزاتی که نیاز به پیچ و رولپلاک دارد، باید اجازه مالک (موجر) و سپس اجازه مدیر ساختمان را داشته باشد.
۴. آیا نصب ماکت دوربین (دوربین الکی) برای ترساندن دزد جرم است؟
خیر، جرم نیست. اما کارایی امنیتی واقعی ندارد و اگر دزدی رخ دهد، مسئولیت امنیت ساختمان (اگر مدیر قول امنیت داده باشد) ممکن است زیر سوال برود.
۵. همسایه دوربین نصب کرده و به تذکرات ما توجه نمیکند، چه کنیم؟
ابتدا اظهارنامه رسمی ارسال کنید. در صورت عدم توجه، میتوانید تحت عنوان «مزاحمت و سلب آسایش» یا در صورت دید داشتن به منزل، تحت عنوان «نقض حریم خصوصی» در دادسرا شکایت کیفری مطرح کنید.
نظرات حقوقی (۰)
هیچ نظری ثبت نشده است. اولین نظر حقوقی را شما ثبت کنید! 💬